W dniu 14 listopada 2025 roku w Muzeum Niepodległości w Warszawie odbył się IV Światowy Kongres Polaków, wydarzenie o ogromnym znaczeniu dla całej polskiej społeczności zarówno w kraju, jak i poza jego granicami. Kongres został zorganizowany przez Światowy Kongres Polaków pod przewodnictwem dr Krystyny Krzekotowskiej, przy współpracy z Muzeum Niepodległości kierowanym przezdr Tadeusza Skoczka oraz Fundacją Polonia Union, której prezesem jest Edgard Skarżyński.
Rok 2025 nadał wydarzeniu wyjątkowy wymiar symboliczny i historyczny – obchodzono 60. rocznicę Listu Polskich Biskupów do biskupów niemieckich w sprawie pojednania, a także Rok Stefana Żeromskiego, upamiętniający 100. rocznicę jego śmierci. Te okoliczności podkreślały znaczenie Kongresu w budowaniu świadomości historycznej i kulturalnej oraz w kształtowaniu edukacji patriotycznej dla kolejnych pokoleń Polaków, zarówno w kraju, jak i za granicą.
Kongres otworzyła dr Krystyna Krzekotowska, prezes ŚKP, witając uczestników wraz z Markiem Rafałem Wolskim, Marszałkiem ŚKP. W swoich przemówieniach podkreślili wagę współpracy Polonii z krajem, odwołując się do historycznych tradycji oraz zobowiązań wobec przyszłych pokoleń.
Otwarcie Kongresu wzbogacono uroczystym wręczeniem Złotych Laurów Polonusa, prestiżowego wyróżnienia przyznawanego osobom i instytucjom, które szczególnie angażują się w sprawy Polonii oraz w promocję kultury i nauki. Laureatami zostali:
Irena Santor – laudację wygłosił Marszałek Marek Rafał Wolski, podkreślając, że Pani Irena łączy serca Polaków na całym świecie, a jej muzyka stanowi most kulturowy i duchowy. Sama artystka zaznaczyła, że „śpiewając, pielęgnujemy pamięć o naszej historii i uczymy młode pokolenia miłości do Polski”. W swoim wystąpieniu opowiadała o koncertach dla Polonii, m.in. w Toronto, Buenos Aires, Nowym Jorku i Sydney, zwracając uwagę na rolę muzyki w integracji społecznej oraz edukacji historycznej. Podkreśliła, że młode pokolenia chłoną polską kulturę dzięki aktywnej obecności artystów na całym świecie.
TVP Polonia – nagrodę odebrała Agnieszka Sobiepanek-Stochniałek, sekretarz redakcji. Laudacja wskazywała na rolę stacji jako „okna Polski dla całego świata”, umożliwiającego Polonii utrzymanie kontaktu z ojczyzną. Red. Sobiepanek-Stochniałek podkreśliła znaczenie programów edukacyjnych, reportaży historycznych i audycji dla młodzieży polonijnej.
Bogusław Falkowski, Honorowy Ambasador ŚKP – wyróżniony za działalność łączącą naukę, kulturę i troskę o zdrowie Polaków.
Odczytano Gratulacje i uroczyste przeslanie, które do Uczestników Kongresu skierował Adam Struzik Marszałek Województwa Mazowieckiego oraz Marek Woźniak Marszałek Województwa Wielkopolskiego.
Odczytał Andrzej Rępalski. Ceremonia wręczenia nagród była nie tylko symbolicznym uhonorowaniem osiągnięć, ale także okazją do refleksji nad znaczeniem współpracy Polonii z instytucjami krajowymi i wzmocnienia więzi międzygeneracyjnych.
2. Panel I – Nauka i kultura dla pokoju.
Panel I, moderowany przez prof. Piotra Religę i red. Beata Sekuła koncentrował się na roli nauki i kultury w budowaniu pokoju i jedności społecznej. Wprowadzenie wygłosiła prof. Katarzyna Sobolewska, prezes Stowarzyszenia im. Stefana Żeromskiego. Przypomniała znaczenie twórczości Żeromskiego jako fundamentu edukacji i tożsamości narodowej. Zaznaczyła, że jego dorobek wciąż inspiruje młode pokolenia Polaków w kraju i za granicą, stanowiąc punkt odniesienia dla współczesnych inicjatyw kulturalnych i edukacyjnych.
Paneliści przedstawili swoje doświadczenia i projekty:
Irena Santor – opowiadała o koncertach dla Polonii w Toronto, Buenos Aires i innych miastach. Zwróciła uwagę, że muzyka służy nie tylko artystycznej ekspresji, ale także zdrowiu, edukacji historycznej i integracji społecznej. Jej wystąpienie podkreśliło rolę działań kulturalnych w łączeniu różnych pokoleń Polonii oraz w budowaniu poczucia tożsamości narodowej.
Prof. Wiesław Jędrzejczak – mówił o roli edukacji społecznej w profilaktyce chorób hematologicznych, podkreślając, że wiedza i świadomość społeczna są równie ważne jak leki i terapie medyczne. Przedstawił przykłady działań edukacyjnych wśród Polonii w Skandynawii, które zwiększają dostęp do wiedzy o profilaktyce i zdrowiu.
Prof. Tadeusz Kurek – zaprezentował dorobek Galerii Słynnych Polaków, omawiając znaczenie wystaw edukacyjnych na pięciu kontynentach. Podkreślił, że eksponaty nie tylko uczą historii, ale także inspirują młode pokolenia do nauki i pielęgnowania tożsamości narodowej.
Red. Grzegorz Jędrasik (TVP Polonia) – omówił rolę mediów w utrwalaniu tożsamości narodowej, promowaniu kultury i dokumentowaniu życia Polonii. Podkreślił znaczenie projektów telewizyjnych i cyfrowych, które pozwalają młodzieży Polonii utrzymywać kontakt z polską kulturą.
Bartłomiej Kłusek – przedstawił działalność Muzeum Niepodległości w edukacji historycznej i współpracy międzynarodowej, opisując wystawy, warsztaty dla młodzieży i programy partnerskie z organizacjami polonijnymi na świecie.
Jan Rychner – podkreślił znaczenie poezji jako języka pamięci narodowej, prezentując fragmenty swoich utworów i omawiając rolę literatury w utrwalaniu tożsamości Polonii.
Elżbieta Murawska – pokazała, jak sztuka łączy Polonię w różnych zakątkach świata, prezentując projekty edukacyjne i wystawy prowadzone w Europie, Ameryce Północnej i Azji.
Współpraca nauki i kultury jest fundamentem edukacji, zdrowia społecznego i jedności Polonii; projekty medialne i edukacyjne umożliwiają kontakt Polonii z polską kulturą i historią; działania artystyczne pełnią rolę integracyjną, wychowawczą i edukacyjną.
3. Wydarzenia towarzyszące.
Premierowo Hymnu ŚKP wykonała Anna Maria Adamiak do tekstu który stworzyli twórcy znanych bestsellerów Renata Kluzik i Krzysztof Dzikowski – wykonanie zostało bardzo pozytywnie odebrane przez uczestników.
Z wielkim zainteresowaniem spotkało się także otwarcie Światowej Polsko-Polonijnej Wystawy dla Pokoju, pod kuratelą Marka Madeja i dr Aleksandry Potockiej. Wystawa prezentowała różnorodną twórczość Polaków na całym świecie: malarstwo, grafikę, rzeźbę i sztukę użytkową.
4. Panel II — Pojednanie polsko-niemieckie.
Panel II koncentrował się na roli Polonii w procesie pojednania polsko-niemieckiego. Referat wprowadzający dotyczył wizji pojednania bł. kard. Stefana Wyszyńskiego wygłosił Marek Rafał Wolski Marszałek Światowego Kongresu Polaków. Prof. Wiesław Wysocki — wskazał na rolę edukacji historycznej i projektów międzynarodowych w utrwalaniu pojednania.
Prof. Zbigniew Girzyński — przedstawił warunki trwałej współpracy Polski i Niemiec, wskazując na konieczność dialogu między instytucjami edukacyjnymi i kulturalnymi.
Jacek Gancarson (Polonia Szwecja) — dzielił się doświadczeniami integracji Polonii w Szwecji, omawiając dobre praktyki i wyzwania związane z zachowaniem języka i tradycji.
dr Krystyna Krzekotowska — przypomniała współpracę z niemieckimi prawnikami i organizacjami edukacyjnymi w zakresie pojednania, zwracając uwagę na programy wymiany młodzieży polonijnej i niemieckiej.
Elżbieta Janiak — przedstawiła swoją działalność prowadzoną od ponad 20 lat w Bergen-Belsen na rzecz pamięci o polskich ofiarach obozu. Opisała funkcjonowanie Pokutnego Kościoła Pokoju, który stanowi istotny element edukacji historycznej i upamiętnienia ofiar. Podkreśliła rolę takich miejsc w budowaniu świadomości młodego pokolenia i propagowaniu dialogu między narodami.
5. Panel III — Gospodarka, prawo, etyka i rola samorządu.
Panel III poświęcony był zagadnieniom związanym z gospodarką, prawem, etyką oraz działalnością samorządów na rzecz Polonii.
Patron Naukowy Kongresu prof. dr hab. Wawrzyniec Konarski Rektor Akademii Finansów I Biznesu Vistula był koordynatorem panelu.
Słowo wstępne wygłosił drugi Patron Naukowy dr Mieczysław Błoński, Wieloletni wiceprezydent Uczelnia ŁazarskiegoUczelnia Łazarskiego .
Wprowadzenie w poruszającej i głęboko merytorycznej formie wygłosili:
wicemarszałek Anna Brzezińska oraz dr Iwona Walentynowicz .
Paneliści przedstawili swoje doświadczenia oraz przykłady inicjatyw wspierających rozwój Polonii:
Senator Bogdan Pisarek – mówił o wsparciu Polonii w zakresie gospodarki, edukacji i promocji przedsiębiorczości. Podkreślił znaczenie współpracy między instytucjami krajowymi a lokalnymi organizacjami polonijnymi w celu zapewnienia wsparcia młodym przedsiębiorcom i liderom społeczności.
Edgard Skarżyński Prezes Fundacja Polonia Union – omówił działania Fundacji Polonia Union w zakresie edukacji, ochrony praw Polaków za granicą i wspierania projektów integracyjnych. Podkreślił rolę fundacji jako partnera strategicznego dla wszystkich organizacji polonijnych.
Mec. Jolanta Stępień – wskazała na znaczenie bezpieczeństwa prawnego i edukacji przedsiębiorczości, podkreślając potrzebę tworzenia programów szkoleniowych i doradczych dla Polonii na świecie w szczególności w formie Światowej Akademii Prawa.
Elżbieta Maria Komorowska, autorka książki o etyce w biznesie – odniosła się do kwestii etyki w gospodarce, omawiając znaczenie odpowiedzialnego zarządzania i przestrzegania zasad uczciwości w działalności biznesowej i organizacyjnej.
Dr Piotr Kościński i dr Michał Maliszewski – przedstawili status Polonii, kwestie repatriacji i edukacji, podkreślając, że wiedza o prawach i obowiązkach obywatelskich jest fundamentem aktywności społecznej i kulturalnej.
Burmistrz Miasta Augustów Mirosław Karolczuk – opowiedział o doświadczeniach samorządowców w pracy na rzecz Polonii, wskazując na znaczenie partnerstwa miast oraz partnerstwa między lokalnymi władzami a organizacjami polonijnymi w promowaniu kultury, edukacji i wspólnoty.
Panel jednoznacznie wykazał, że współpraca samorządów, instytucji edukacyjnych, organizacji polonijnych i mediów jest kluczowa dla rozwoju społeczności polonijnej i wymiany doświadczeń na poziomie międzynarodowym.
6. Podsumowanie działań organizatorów
Organizatorzy Kongresu odegrali kluczową rolę w zapewnieniu wysokiego poziomu merytorycznego i logistycznego:
Dr Krystyna Krzekotowska – prowadziła Kongres, inicjatywy pojednania oraz działania edukacyjne.
Marek Rafał Wolski – koordynował komunikację, moderował panele i dbał o sprawny przebieg wydarzenia.
Edgard Skarżyński – wspierał edukację, działania Polonii i fundacyjne inicjatywy integracyjne.
Bartłomiej Kłusek – odpowiadał za wsparcie logistyczne i merytoryczne Muzeum Niepodległości.
Wydarzenia towarzyszące, takie jak premierowe wykonanie Hymnu ŚKP, Światowa Polsko-Polonijna Wystawa dla Pokoju i audycje TVP Polonia, dodatkowo wzbogaciły znaczenie Kongresu, dokumentując jego przebieg i umożliwiając szerokie udostępnienie dla Polonii na całym świecie.
7. Uczestnicy i organizatorzy postanowili, aby w dalszych pracach kontynuować i pogłębiać podjęte zagadnienia a w szczególności:
1. Rozwijać współpracę nauki, kultury, mediów i samorządów w celu integracji Polonii oraz wzmocnienia edukacji patriotycznej.
2. Dążyć do pojednania historycznego, które wymaga współpracy instytucji, edukacji i dialogu międzynarodowego, a Polonia odgrywa w tym procesie znaczącą rolę.
3. Wzmacniać działania edukacyjne i kulturalne skierowane do młodego pokolenia Polaków za granicą, w tym koncerty, wystawy i warsztaty artystyczne.
4. Poszerzać działalność Światowej Akademii Prawa, wspierając ochronę praw Polaków i poszerzanie wiedzy o najlepszych światowych standardach w tym zakresie.
5. Rozwijać współpracę z innymi organizacjami polonijnymi, w tym z Fundacją Polonia Union, Fundacja Pomocna Dłoń, Fundacją Polonia oraz Międzynarodowym Stowarzyszeniem Polonijnym, z ktorymi współpraca już została owocnie nawiązana.
Zwłaszcza w zakresie edukacji, kultury i integracji społecznej.
6. Utrzymywać otwartą formułę współpracy, umożliwiając udział wszystkim osobom i organizacjom zainteresowanym ochroną praw Polaków oraz promocją polskiej kultury.
7. Wspierać rozwój platform medialnych i cyfrowych dokumentujących działania Polonii i umożliwiających kontakt z Polską.
8. Podkreślać znaczenie miejsc pamięci historycznej, w tym obozów i kościołów, w edukacji historycznej oraz w propagowaniu dialogu między narodami.
9. Zachęcać młode pokolenia do aktywnego uczestnictwa w projektach edukacyjnych i kulturalnych, aby zapewnić ciągłość tradycji i wartości narodowych.
10. Kontynuować inicjatywy międzynarodowe, które łączą Polonię i instytucje państwowe oraz samorządowe w tworzeniu trwałych relacji edukacyjnych, kulturalnych i społecznych.
Wiekie podziękowanie SKŁADAMY DLA WSZYSTKICH UCZESTNIKÓW IV Światowy Kongres Polaków, A ZWŁASZCZA DLA BOHATERÓW TEGO ZNAKOMITEGO FILMU, KTÓREGO AUTORAMI SĄ:
Artysta Malarz i KURATOR ŚWIATOWEJ WYSTAWY POLSKO-POLONIJNEJ DLA POKOJU PAN MAREK MADEJ
oraz
Andrzej Skorski, Opretator i Artysta Plastyk
youtube.com
IV Kongres Polonii loga https://youtu.be/z7bM8EkjMkw